Ο προπονητής της ΑΕΛ, Ούγκο Μάρτινς παραχώρησε μια μεγάλη συνέντευξη στο bolanarede της πατρίδας του αναφερόμενος σε διαφορά θέματα.
Αναλυτικά τι δήλωσε:
Ξεκινώντας με μια γενική ματιά στην καριέρα σας, έχετε προπονήσει σε 3 διαφορετικές ηπείρους. Θα θέλατε να μας μιλήσετε για τις εμπειρίες σας στην Ινδία και τη Μοζαμβίκη και τις πραγματικότητες που συναντήσατε;
Η πρόταση από την Ινδία προέκυψε όταν ήμουν στην 1.º Dezembro και η φύση του πρότζεκτ ήταν συναρπαστική για μένα. Πρώτον, λόγω της επαφής με μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα και κουλτούρα. Αυτό είναι ένα από τα πράγματα που με ελκύουν στο ποδόσφαιρο: το να έχουμε τη δυνατότητα και την ικανότητα να διεισδύουμε, να προσαρμοζόμαστε και να προσπαθούμε να επηρεάζουμε μέσα σε εντελώς διαφορετικές κουλτούρες. Δεύτερον, η συμμετοχή σε ένα παγκόσμιο πρότζεκτ. Ηταν ένα πρόγραμμα οκτώ μηνών για την προετοιμασία μιας ομάδας νέων για μια τόσο σημαντική διοργάνωση. Αυτό ήταν το δελεαστικό στοιχείο αυτής της πρώτης εμπειρίας στο εξωτερικό — πάντα είχα αυτή την επιθυμία.
Ήταν μια φανταστική εμπειρία επειδή καταφέραμε να μπούμε σε μια κουλτούρα προπόνησης που ήταν επίσης εντελώς διαφορετική. Χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουμε ορισμένες στρατηγικές για να προσαρμοστούν στη δική μας μεθοδολογία εργασίας. Είχαν μια κουλτούρα να τρέχουν πολύ πριν, μετά ή κατά τη διάρκεια της προπόνησης, προπονούμενοι πάντα με βάση τις φυσικές ικανότητες. Εμείς εισαγάγαμε σταδιακά μια μεθοδολογία πολύ πιο προσανατολισμένη στο ίδιο το παιχνίδι, στις αρχές του παιχνιδιού, στον τρόπο που θέλουμε να επιτιθέμεθα και να αμυνόμαστε. Χωρίς να κόψουμε από την πρώτη στιγμή αυτό που γνώριζαν —αν και ήταν αντίθετο με τη μεθοδολογία μας— εφαρμόσαμε τη στρατηγική του «καφέ με γάλα». Δεν βάλαμε αμέσως σκέτο καφέ· προσθέταμε, αφαιρούσαμε σταδιακά το γάλα και στο τέλος μείναμε πρακτικά μόνο με τον καφέ, δηλαδή με αυτό που μας ενδιαφέρει: το παιχνίδι και την προετοιμασία των παικτών για τον τρόπο παιχνιδιού μας.
Επίσης, έχει ενδιαφέρον το πώς διαχειριζόμαστε το εγώ των ποδοσφαιριστών. Στον δικό μας πολιτισμό διαχειριζόμαστε πολύ το εγώ, ενώ στην Ινδία είναι εντελώς διαφορετικά. Λόγω της κουλτούρας τους, χρειάστηκε να «τονώσουμε» το εγώ τους ώστε να παίρνουν τις καλύτερες αποφάσεις.
Η Μοζαμβίκη προέκυψε επειδή στην Πορτογαλία δουλεύουμε με πολλούς Αφρικανούς ποδοσφαιριστές (από Γουινέα-Μπισάου, Ανγκόλα, Μοζαμβίκη), οπότε έχουμε πάντα την ευκαιρία να τους γνωρίσουμε. Η ιδέα στη Μοζαμβίκη ήταν η αντίθετη: να μπω εγώ στη δική τους κουλτούρα και να γνωρίσω μια διαφορετική πραγματικότητα σε έναν πολύ καλά δομημένο σύλλογο, τόσο σε εγκαταστάσεις όσο και σε ανθρώπινο δυναμικό. Ήταν με διαφορά ο μεγαλύτερος σύλλογος της χώρας, με ζηλευτές συνθήκες εργασίας. Αυτό με έκανε να μεταφέρω τη δική μας κουλτούρα και μεθοδολογία, αλλάζοντας σταδιακά τις παλιές αντιλήψεις προπόνησης. Ήταν μια διαδικασία «επανεκμάθησης και αποβολής παλιών συνηθειών». Έπρεπε να αφήσουν αυτά που γνώριζαν και να προσαρμοστούν.
Αυτές οι δύο πρώτες εμπειρίες σε εντελώς διαφορετικά πλαίσια αφορούσαν χώρες που αναπτύσσονται πολύ, με ελλείψεις, αλλά και με πολλά θετικά στοιχεία. Για παράδειγμα, τόσο οι Ινδοί όσο και οι Αφρικανοί, για να μπορέσεις να ελέγξεις την προπόνησή τους, πρέπει να γνωρίζεις ότι είναι ικανοί να κρύψουν έναν μικροτραυματισμό, γιατί στην κουλτούρα τους το θεωρούν δείγμα αδυναμίας. Πρέπει να το αποδομήσεις αυτό: μπορείς να είσαι τραυματίας χωρίς αυτό να σημαίνει αδυναμία, είναι απλώς μια προσαρμογή του σώματος στην προσπάθεια.
Πώς θα περιγράφατε τον εαυτό σας ως προπονητή, τόσο σε τακτικό επίπεδο όσο και στη σχέση σας με τους παίκτες και το προπονητικό επιτελείο;
Υπάρχει μια διαδικασία που είναι πάντα πιο «κλειστή», και αυτή είναι το αμυντικό κομμάτι. Η συμπαγής λειτουργία (compactness) είναι κάτι που δουλεύω από την πρώτη μέρα. Για παράδειγμα, σε ένα 5 εναντίον 5 ή 6 εναντίον 6, για να επιτεθείς, η αμυντική σου γραμμή πρέπει να ανέβει μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο. Δηλαδή, τόσο στην επίθεση όσο και στην άμυνα, υπάρχει συμπαγής παρουσία της ομάδας. Μετά είναι οι ευθυγραμμίσεις: μία γραμμή, δύο γραμμές, πού και πότε τις κάνουμε, και αυτό εμπλέκει όλους τους παίκτες στην αμυντική διαδικασία.
Προφανώς, για εμάς η επιθετική λειτουργία είναι μια πιο «ανοιχτή» διαδικασία, που έχει να κάνει πολύ με τα χαρακτηριστικά των ίδιων των ποδοσφαιριστών. Για παράδειγμα, φέτος χτίσαμε ένα ρόστερ από την αρχή. Πολλές από τις επιθετικές μας ιδέες βασίζονταν σε δύο παίκτες (τους δύο επιθετικούς μας) που τραυματίστηκαν σοβαρά μόλις στο 75ο λεπτό του πρώτου αγώνα της σεζόν! Αυτό μας ανάγκασε να αναδιαμορφώσουμε τα πάντα και να ψάξουμε ξανά για μια νέα επιθετική ταυτότητα. Ωστόσο, στην άμυνα, η εμπλοκή όλων κάνει τη διαδικασία πολύ πιο σταθερή και κλειστή.
Έχετε μεγάλη εμπειρία στην Κύπρο, όπου αναδειχθήκατε πρωταθλητής Β’ Κατηγορίας με την Ομόνοια Αραδίππου. Πώς βλέπετε τη σημερινή κατάσταση του κυπριακού ποδοσφαίρου;
Ακόμη και στη Β’ Κατηγορία υπάρχει μεγαλύτερη ατομική ποιότητα ποδοσφαιριστών. Έχουμε τον Νούνο Μάντα Σάντος, που είναι επίσης στη Β’ Κατηγορία, και αρκεί να κοιτάξει κανείς το ρόστερ του: έχει τον Μπρούνο Γκάμα, τον Ρούμπεν Μπρίτζιντο… Δίνω το παράδειγμα των Πορτογάλων γιατί είναι πιο εύκολο να γίνει κατανοητό. Πρόκειται για δύο παίκτες που κανονικά θα αγωνίζονταν στην Α’ Κατηγορία, αλλά πλέον οι ομάδες της Β’ Κατηγορίας έχουν την οικονομική δυνατότητα να τους αποκτήσουν.
Υπάρχει μεγαλύτερη επένδυση, ακόμη και σε επίπεδο προπονητών. Όταν έφτασα και βγήκαμε πρωταθλητές, αν δεν κάνω λάθος, εγώ και ο προπονητής του Παραλιμνίου ήμασταν οι μόνοι ξένοι — το 80% με 90% των τεχνικών ήταν Κύπριοι. Σήμερα βλέπουμε πολύ περισσότερους ξένους προπονητές στη Β’ Κατηγορία, ενώ έχει ανέβει και η ποιότητα των ξένων ποδοσφαιριστών.
Στην Α’ Κατηγορία, το επίπεδο είναι ακόμη υψηλότερο. Όλες οι ομάδες διαθέτουν ποιοτικούς παίκτες με παραστάσεις από σπουδαία πρωταθλήματα. Παράλληλα, το επίπεδο των προπονητών έχει ανέβει αισθητά. Παραδοσιακά, ομάδες όπως η ΑΕΚ Λάρνακας επενδύουν σε Ισπανούς τεχνικούς, ενώ ο προπονητής που ανέλαβε πρόσφατα έχει περάσει από την Premier League, τη Championship και τη Ligue 1. Αυτές οι παραστάσεις αναβαθμίζουν απευθείας την ανταγωνιστικότητα του πρωταθλήματος.
Κάνετε ένα εξαιρετικό ξεκίνημα στη σεζόν με την ΑΕΛ, με τρεις νίκες στα πρώτα τέσσερα παιχνίδια. Πώς αξιολογείτε τη μέχρι τώρα πορεία σας και πού αποδίδετε αυτό το θετικό ξεκίνημα;
Όπως ανέφερα, αλλάξαμε σχεδόν όλο το ρόστερ. Στις 29 του μηνός συμπληρώνεται ένας χρόνος από τότε που αναλάβαμε την ΑΕΛ. Είχαμε κάνει ένα πολύ καλό ξεκίνημα με τον Εθνικό Άχνας, οπότε δεχθήκαμε την πρόταση της ΑΕΛ, η οποία είχε ξεκινήσει πολύ άσχημα τη σεζόν. Κληρονομήσαμε ένα ρόστερ χτισμένο για διαφορετικό σύστημα και εντελώς διαφορετικές δυναμικές από αυτές που μας αρέσουν. Κάναμε τεράστια προσπάθεια να προσαρμόσουμε τις ιδέες μας στους διαθέσιμους παίκτες. Παίζαμε συνήθως με μεσαίο ή χαμηλό μπλοκ, με τριάδα στην άμυνα, στηριζόμενοι σχεδόν αποκλειστικά στις μεταβάσεις (τρανζίσιον). Ελέγχαμε λίγο το παιχνίδι με την μπάλα, δίνοντάς την στον αντίπαλο για να προκαλέσουμε το λάθος. Παρά το ότι ήταν αντίθετο με τη φύση μας, βγάλαμε το μέγιστο από το γκρουπ: φτάσαμε στα ημιτελικά του Κυπέλλου και παλέψαμε μέχρι την τελευταία αγωνιστική για την εξάδα.
Φέτος κάναμε ένα εντελώς νέο ρόστερ: παρέμειναν μόλις έξι παίκτες και αποκτήσαμε 15 με 16 νέους. Από την πρώτη μέρα θελήσαμε να εφαρμόσουμε ένα διαφορετικό στυλ, με πιο ψηλό αμυντικό μπλοκ και ικανότητα να ελέγχουμε τον αντίπαλο μέσα από την κατοχή.
Στο πρώτο παιχνίδι με την Ανόρθωση παίξαμε πολύ καλά, αλλά τραυματίστηκε ο Χαμζά — ένας επιθετικός που θέλαμε πολύ για το συνδυαστικό του παιχνίδι. Είχαμε ήδη τον Γιανίκ Γκόμις, έναν πολύ έμπειρο παίκτη, αλλά με διαφορετικά χαρακτηριστικά (επίθεση στο χώρο). Νικήσαμε, αλλά και οι δύο υπέστησαν σοβαρούς τραυματισμούς (6 και 9 μήνες εκτός), γεγονός που μας ανάγκασε να ξεκινήσουμε πάλι από το μηδέν στο επιθετικό κομμάτι.
Στο δεύτερο παιχνίδι με τον ΑΠΟΕΛ δεν μπορέσαμε να διαχειριστούμε ψυχολογικά αυτές τις απώλειες. Παρά τη νίκη της πρώτης αγωνιστικής, το κλίμα στα αποδυτήρια ήταν βαρύ. Η ήττα με 6-0 από τον ΑΠΟΕΛ ήταν μια καταστροφή που δημιούργησε αμφιβολίες. Ωστόσο, ανασυνταχθήκαμε. Δύο μέρες πριν το ματς με την Ανόρθωση είχαμε αποκτήσει τον Γιόβετιτς: έναν εντυπωσιακό παίκτη, για μένα τον καλύτερο στην Κύπρο πέρσι (και ελπίζω να είναι και φέτος). Είναι ο καλύτερος ποδοσφαιριστής που έχω προπονήσει μέχρι σήμερα, τόσο για την καριέρα όσο και για τον επαγγελματισμό του. Αναγκάστηκε να παίξει ως «9άρι», παρότι είναι περιφερειακός επιθετικός, κι αυτό μας υποχρέωσε να προσαρμόσουμε τους εξτρέμ μας.
Μετά την ήττα από τον ΑΠΟΕΛ, το επόμενο παιχνίδι ήταν δύσκολο ψυχολογικά. Δεν ήμασταν καλοί, αλλά σκοράραμε στο τελευταίο δευτερόλεπτο δείχνοντας χαρακτήρα. Στη συνέχεια ήρθε το παιχνίδι με την Πάφο, το οποίο από τακτική, στρατηγική και πνευματική άποψη ήταν σχεδόν τέλειο.
Τι ανάλυση κάνετε για τη νίκη απέναντι στην Πάφο του Ρικάρντο Σα Πίντο;
Μελετάμε πολύ καλά τους αντιπάλους μας. Την ομάδα της Πάφου τη γνωρίζουμε εξαιρετικά, καθώς διατηρεί τον ίδιο κορμό τα τελευταία 3-4 χρόνια. Ο Ρικάρντο Σα Πίντο έξυπνα διατήρησε την επιθετική δυναμική που είχε η ομάδα και με τον Καρσέδο, στηριζόμενος στο παιχνίδι από τα φτερά και λιγότερο από τον άξονα. Επιτίθενται συχνά με 4-5 παίκτες στην αντίπαλη γραμμή, ενώ ο Πέπε κατεβαίνει στην ανάπτυξη και ο Νταβίντ Λουίζ συγκλίνει σχεδόν σαν δεκάρι.
Γνωρίζαμε ότι θα είχαν δυσκολίες όταν ο Γιόβετιτς έβγαινε έξω από την περιοχή. Ζητήσαμε από τον Γιόβετιτς να χαμηλώνει στο γήπεδο, συμπαρασύροντας τον στόπερ τους, ώστε να εκμεταλλευτούμε τους κενούς χώρους. Παράλληλα, κάναμε προσαρμοσμένη ατομική κάλυψη στον Ντράγκομιρ, έναν παίκτη που επιτίθεται εξαιρετικά από τη δεύτερη γραμμή και μας είχε δημιουργήσει προβλήματα πέρσι. Ακυρώσαμε αυτές τις κινήσεις του, ενώ οι εξτρέμ μας (Λούθερ Σινγκ και Μούγκε) έδειξαν τεράστια αμυντική προσαρμοστικότητα και αλληλεγγύη, λειτουργώντας σχεδόν σαν μπακ όταν χρειαζόταν. Όλα όσα δουλέψαμε στην προπόνηση βγήκαν στο γήπεδο.
Πόσο βοηθάει στην προσαρμογή των ιδεών σας το γεγονός ότι έχετε 6 Πορτογάλους παίκτες στο ρόστερ;
Όταν επιλέγουμε έναν παίκτη, δίνουμε προτεραιότητα σε αυτούς για τους οποίους μπορούμε να συλλέξουμε ασφαλείς πληροφορίες σχετικά με τον χαρακτήρα τους. Η ποδοσφαιρική ποιότητα φαίνεται εύκολα μέσω των εργαλείων scouting (Wyscout κτλ.). Για εμάς, όμως, είναι θεμελιώδες το πώς είναι ως άνθρωπος. Η πορτογαλική αγορά μας διευκολύνει στο να πάρουμε αυτές τις πληροφορίες.
Για παράδειγμα, η απόκτηση του Ζαΐρ ήταν ένα ρίσκο λόγω του ταλέντου του, αλλά γνωρίζαμε ακριβώς τι χαρακτήρας είναι και τι χρειάζεται. Επίσης, ο Διογένης (Ντιόγκο), που τον πήραμε από την 3η Κατηγορία Πορτογαλίας, αγωνίζεται τώρα βασικός απέναντι σε παίκτες με θητεία σε πρωταθλήματα Βελγίου και Τουρκίας, γιατί έχει σωστό προφίλ, ταχύτητα και εξαιρετικό χαρακτήρα.
Το γεγονός ότι είναι Πορτογάλοι βοηθάει στην ενσωμάτωση, αλλά η εθνικότητα δεν είναι το μοναδικό κριτήριο. Για παράδειγμα, ο Σέρτζιο ήταν ήδη από πέρσι στην ομάδα, ενώ ο Λούθερ Σινγκ μιλάει άπταιστα πορτογαλικά λόγω των χρόνων που έζησε στη χώρα μας. Βοηθούν στην ενσωμάτωση όλων των παικτών στο γκρουπ.
Την περασμένη σεζόν προπονήσατε τον Γκιγιέρμε Οτσόα στην τελευταία χρονιά της καριέρας του. Πώς ήταν η σχέση σας με τον θρυλικό Μεξικανό τερματοφύλακα;
Είναι πολύ ήρεμος άνθρωπος. Όπως και στην περίπτωση του Γιόβετιτς, όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο στο οποίο έχουν αγωνιστεί οι παίκτες, τόσο πιο συνειδητοποιημένοι και επαγγελματίες είναι. Ο Οτσόα είχε άψογη συμπεριφορά απέναντι σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των αναπληρωματικών τερματοφυλάκων και του προσωπικού. Μιλούσαμε σχεδόν κάθε εβδομάδα και προσπαθούσα να αξιοποιήσω την εμπειρία του για να βοηθήσει την ομάδα. Παρότι δεν βρισκόταν στο απόγειο της καριέρας του, η συμπεριφορά του ήταν υποδειγματική.
Παρακολουθείτε το πορτογαλικό πρωτάθλημα τώρα που είστε στο εξωτερικό;
Ναι, πάντα! Όχι μόνο την 1η Κατηγορία, αλλά και τη 2η και την 3η Κατηγορία.
Υπάρχει κάποια ομάδα στην Πορτογαλία που ξεχωρίζετε ή που πλησιάζει τις δικές σας ιδέες;
Στην αρχή της σεζόν μού αρέσει πολύ η Μπενφίκα για την επιθετική της δυναμική. Η Πόρτο ξεχωρίζει για την αμυντική της οργανωτικότητα, την αφοσίωση και την άμεση αντίδραση στην ανάκτηση της μπάλας. Η Σπόρτινγκ παίζει επίσης πολύ καλό ποδόσφαιρο και έχει μια επιθετική ιδέα με την οποία ταυτιζόμαστε. Επίσης, παρακολουθώ την προσαρμοστικότητα προπονητών όπως ο Βάσκο Μποτέλιο ντα Κόστα.
Κοιτάζοντας το μέλλον, θα θέλατε να επιστρέψετε στο πορτογαλικό ποδόσφαιρο;
Ειλικρινά δεν το σκέφτομαι, δεν είναι στο άμεσο ορίζοντά μου. Υπάρχει τεράστια ποιότητα προπονητών στην Πορτογαλία (στην 1η, 2η και 3η Κατηγορία), καθώς και πολλοί αξιόλογοι άνεργοι συνάδελφοι. Θεωρώ ότι είμαι πιο χρήσιμος σε άλλα πρωταθλήματα και περιβάλλοντα. Είχαμε μια συγκεκριμένη πρόταση να πάμε στην 1η Κατηγορία της Ελλάδας, κάτι που μας δελέαζε λόγω του μεγέθους της λίγκας και των προϋπολογισμών.
Ωστόσο, στην Κύπρο νιώθουμε ότι εκτιμάται η δουλειά και το ήθος μας. Ξεκίνησα από χαμηλά (από τη Φονταΐνιας ντε Κασκάις) και δεν ξεχνώ από πού ξεκίνησα. Δεν έχω κανένα δικαίωμα να μην είμαι ταπεινός. Στη Β’ Κατηγορία όλοι έλεγαν ότι είναι αδύνατον να κερδίσεις παίζοντας ποδόσφαιρο πρωτοβουλίας, κι εμείς αποδείξαμε ότι γίνεται.
Για να ολοκληρώσουμε, ποιοι είναι οι στόχοι που θέσατε για την ΑΕΛ αυτή τη σεζόν;
Ο πρώτος μεγάλος στόχος είναι η είσοδος στην πρώτη εξάδα (Top 6), κάτι που ο σύλλογος έχει να πετύχει μερικά χρόνια. Μετά την εξάδα, και λόγω της παρουσίας της Πάφου στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις που ανοίγει 5o εισιτήριο, μπορούμε να στοχεύσουμε στην έξοδο στην Ευρώπη.
Επίσης, υπάρχει ένας μεγάλος εσωτερικός στόχος: η κατάκτηση του Κυπέλλου. Μετά τη μετάβαση στα ημιτελικά πέρσι, φέτος με καλύτερο ρόστερ θέλουμε να πάμε στον τελικό και να το κατακτήσουμε.
Η ΑΕΛ είναι μια ομάδα με μεγάλη πίεση και απαιτητικούς φιλάθλους. Όταν νικήσαμε την Ανόρθωση ήμασταν οι καλύτεροι, όταν χάσαμε από τον ΑΠΟΕΛ έλεγαν «διώξτε τον προπονητή», και μετά τη νίκη επί της Πάφου γίναμε πάλι οι καλύτεροι. Θα ήθελα να μείνω στην ΑΕΛ γιατί ταυτίζομαι με το πάθος των οπαδών της. Αυτό που ζητούν είναι προσπάθεια και θυσία, κι αυτό είναι το πιο εύκολο να τους δώσουμε, μαζί με ποιοτικό ποδόσφαιρο. Αν όχι στην ΑΕΛ, θέλουμε να κάνουμε το επόμενο βήμα στην καριέρα μας και να διεκδικούμε τίτλους.
